Bij voorbaat wil ik de lezer van deze column graag waarschuwen dat deze vrij diep in de tactische benadering van het voetbal duikt. Mocht u geen zin hebben om een diepgaande technische spelanalyse te lezen, dan adviseer ik u deze column over te slaan. Mocht u zich wel interesseren voor de tactische aspecten van het voetbal, lees dan vooral verder en let vooral ook op de bijgaande illustraties.

Het probleem bij Ajax is al jaren hetzelfde, Ajax kan geen druk houden, dat is niet raar, als je kijkt naar het systeem dat ze spelen. Ik hoor u denken, Ajax speelt 4-3-3, altijd zo geweest, maar ik zal het uitleggen. In 4-3-3 bestaan twee varianten, punt naar achteren op het middenveld (4-1-2-3), of punt naar voren op het middenveld (4-2-1-3), Ajax speelt momenteel het laatste.

Zoals u ziet, zijn er in het 4-3-3 systeem vier linies. Voor het gemak kort ik elke linie even af. We hebben de verdediging (V), het verdedigende middenveld (VM), het aanvallende middenveld (AM) en de aanval (A). Idealiter gaat de opbouw dus Keeper-V-VM-AM-A-Goal.

Bij Ajax gaat de opbouw echter vaker via de lange bal, dat brengt veel risico met zich mee, hoe langer de passes, hoe groter immers de kans dat er iemand tussen komt, of dat de richting niet klopt. Dat is één van de redenen dat het VM zo vaak balverlies lijdt. Er is immers maar één persoon op AM en die wordt vaak gedekt.

In het huidige systeem gaat alle korte opbouw richting de spitsen via de aanvallende middenvelder, momenteel is dat Christian Eriksen, dat betekent ook dat hij het hele veld in de breedte moet bezetten, iets wat veel energie kost. Energie die niet gaat naar het afmaken, of beslissende passes geven, maar simpelweg verspild wordt in het aanbieden.

Wanneer je 4-1-2-3 speelt, heb je een veel betere veldbezetting. De ruimte die nu door Eriksen bezet wordt, wordt in deze situatie gedeeld door de LAM en RAM. Met de punt naar voren hebben de backs geen ruimte om mee te komen, met de punt naar achteren, kunnen de backs de ruimte die valt op het VM opvullen, hiermee is het veld netjes in elf stukken verdeeld, waardoor de werkende posities allemaal een gelijkwaardig werkgebied hebben.

De enige posities die echt een aanmerkelijk kleiner werkgebied hebben, zijn de spits-positie, en de centrale verdedigers-posities. Dat is omdat zij specifieke taken te vervullen hebben. Voor de spits is dat om te scoren en te kaatsen, waarvoor hij geen ruim werkgebied nodig heeft. Voor de centrale verdedigers is dat de aanvallers van de tegenpartij afstoppen, iets waarbij ze uiteraard hulp krijgen door de backs en de verdedigende middenvelder.

Uiteraard zijn dit de basis werkgebieden, in de praktijk lopen de lijnen meer door elkaar heen, noem het georganiseerde chaos, maar het blijft een feit dat er aanvallend meer opties zijn als je 4-1-2-3 speelt. Dit is vrij simpel uit te leggen als we de loop- en passlijnen naast elkaar leggen.

Ajax wil druk zetten, dat doe je door naar voren te lopen en naar voren of over de as te passen. Daarom zal ik vooral de voorwaartse looplijnen, zijwaartse passlijnen en voorwaartse passlijnen toelichten.

In het 4-2-1-3 systeem kruizen de verdedigende mids en de backs elkaar als ze naar voren willen gaan. Daarnaast is het voor de LCV en RCV niet mogelijk om tegelijk op te komen, omdat er voor hen alleen ruimte is tussen de verdedigende middenvelders. De enige manier dat de aanvallers bereikt kunnen worden, zonder een linie over te slaan, is als Eriksen (de AM) ze aanspeelt. Alles gaat dus via een trechter-vorm, er worden veel aanvallen begonnen, maar bijna niks eindigt bij de goal. Het laatste nadeel wat betreft looplijnen is dat de aanvallende middenvelder als hij mee naar voren wil gaan, de spits in de weg loopt. Dat betekent dat er maximaal drie man organisch (zonder dat een ander wegloopt) kunnen bijsluiten in de aanval.

Stel dat Ajax, net als Barcelona, 4-1-2-3 gaat spelen is dat drastisch meer. Dan kan iedereen organisch bijsluiten, dat is vier man meer, zeven in plaats van drie! De aanvallende middenvelders passen perfect tussen de spits en buitenspelers. De verdedigende middenvelder kan bijsluiten tussen het aanvallende middenveld, de backs kunnen aansluiten tot de buitenspelers en de centrale verdedigers kunnen om de verdedigende middenvelder heen. hierdoor kun je constant met elf man druk uitoefenen op de verdediging van de tegenstander.

Ten slotte wil ik het nog hebben over driehoekjes. Elke Ajacied klaagt erover, er zijn veel te weinig driehoekjes op het veld te zien, ook dat is te wijten aan het huidige systeem. Positioneel is het enige driehoekje dat mogelijk is met de punt naar voren, LVM-AM-RVM, omdat de vleugelspelers te ver moeten zakken. Als je kijkt naar het 4-1-2-3, dan heb je LB-LAM-SP, SP-RAM-RB, LAM-SP-RAM, LAM-CVM-RAM en LCV-CVM-RCV, dat zijn maar liefst vijf opties! Ook hier is het 4-1-2-3-systeem dus verreweg superieur.

Ook over de invulling van namen heb ik nagedacht, ik zou kiezen voor een aanvalslinie met Sulejmani, De Jong en El Hamdaoui, De Jong kan goed kaatsen, en dat is essentieel voor het maximale rendement, Sulejmani heeft een goede voorzet en El Hamdaoui heeft bij Willem II regelmatig de sterren van de hemel gespeeld op rechtsbuiten. Op het middenveld zou ik kiezen voor Lodeiro, Anita en Eriksen. Lodeiro is een goed voetballende linkspoot, Anita is verdedigend sterker dan De Zeeuw en aanvallend sterker dan Enoh. In de verdediging kies ik voor de gebruikelijke namen, Boilesen, Verthongen, Alderweireld en Vd Wiel, deze namen spreken naar mijn idee voor zich.

Ik hoop dat dit relaas het één en ander duidelijk maakt, mocht u het er niet mee eens zijn, dan lees ik graag uw reactie!

Bobby Mostertman

Nu ook op Twitter